Interview met mr. Kader Çelik, en Mehmet E. Şimşek

Tijdens een letselschadezaak draait het niet alleen om medische rapporten en juridische argumenten. Steeds vaker blijkt dat cultuur een doorslaggevende rol speelt in hoe cliënten hun situatie beleven, communiceren en verwachtingen vormen. Toch wordt dat aspect in de praktijk nog vaak onderschat.

In een gesprek met mr. Kader Çelik, advocaat bij KC Advocatuur & Letselschade, en Mehmet E. Şimşek, psycholoog en oprichter van Mindstone, wordt duidelijk: wie cultuurverschillen niet herkent, loopt het risico cliënten fundamenteel verkeerd te begrijpen. 

Waar miscommunicatie begint

Misverstanden ontstaan vaak al in de eerste minuten van contact. Een eenvoudige vraag als “Hoe gaat het met u?” lijkt vanzelfsprekend, maar kan cultureel heel verschillend worden opgevat.

Çelik ziet dit regelmatig in haar praktijk. In sommige culturen wordt het als onbeleefd ervaren om te zeggen dat het slecht gaat. Het antwoord “goed” is dan eerder een vorm van respect dan een feitelijke weergave van de situatie. 

Het gevolg is dat de ernst van de situatie onvoldoende zichtbaar wordt. De advocaat of schaderegelaar krijgt een vertekend beeld, wat doorwerkt in het dossier en uiteindelijk ook in de beoordeling van de schade.

Şimşek trekt de vergelijking met het onderwijs: als je de belevingswereld van iemand niet kent, komt je boodschap simpelweg niet aan. In letselschadezaken werkt het niet anders. Zonder begrip van de context praat men al snel langs elkaar heen.

De interpretatie van pijn

Een van de grootste spanningsvelden ligt bij de manier waarop pijn wordt geuit. Waar in Nederland vaak een nuchtere, gecontroleerde houding wordt verwacht, zien Çelik en Şimşek dat cliënten uit andere culturen hun pijn juist explicieter uiten, bijvoorbeeld door te klagen, te kreunen of hun klachten uitgebreider te beschrijven.

Şimşek legt uit dat dit verschil diepgeworteld is:

“In emotionele culturen wordt pijn meer benoemd en getoond. In neutralere culturen wordt dat juist gecontroleerd.” 

Het probleem ontstaat wanneer die uiting verkeerd wordt geïnterpreteerd. Wat voor de één een authentieke pijnbeleving is, kan door een ander worden gezien als overdreven, theatraal of zelfs als strategisch gedrag.

Çelik herkent dat spanningsveld. In gesprekken met schaderegelaars hoort zij regelmatig twijfels terug: “Dan wordt er gezegd: ik weet het niet hoor, maar volgens mij overdreef uw cliënt wel wat.” 

Volgens haar ligt de oorzaak niet per se in onwil, maar in een gebrek aan begrip van culturele verschillen. Dat kan ertoe leiden dat een zaak onnodig ingewikkeld wordt of zelfs vastloopt.

Verschillende verwachtingen van het proces

Naast communicatie en pijnbeleving spelen ook verwachtingen een grote rol. In Nederland ligt de nadruk sterk op individuele verantwoordelijkheid: cliënten moeten zelf stukken aanleveren en actief betrokken zijn bij hun dossier.

In andere culturen ligt dat anders. Daar wordt vaker verwacht dat een advocaat de regie volledig overneemt en dat familie een belangrijke rol speelt in het proces.

Çelik herkent dat beeld:

“Soms zeggen cliënten letterlijk: hier is mijn dossier, regel het voor mij.” 

Ook komt het voor dat meerdere familieleden aanwezig zijn bij gesprekken, iets wat voor Nederlandse professionals ongebruikelijk kan zijn. Toch is het volgens Çelik essentieel om dit gedrag niet direct af te wijzen, maar te begrijpen vanuit de context waarin het ontstaat.

De blinde vlek van professionals

Een belangrijk inzicht uit het interview is dat cultuurverschillen niet alleen bij cliënten liggen. Ook professionals brengen hun eigen referentiekader mee — vaak zonder zich daarvan bewust te zijn.

Şimşek benadrukt dat dit een cruciale eerste stap is:

“Voordat je de ander begrijpt, moet je eerst begrijpen met welke bril je zelf kijkt.” 

Onbewuste denkfouten, ook wel biases genoemd, spelen daarin een grote rol. Zo kan alleen al een naam of eerste indruk invloed hebben op de verwachtingen die iemand heeft van een cliënt of dossier. 

Volgens de experts begint effectief intercultureel werken daarom niet bij kennis van ‘de ander’, maar bij zelfreflectie. Pas daarna ontstaat ruimte om gedrag van cliënten beter te plaatsen.

Geen standaardoplossing

Hoewel de behoefte aan concrete handvatten groot is, waarschuwen beide experts voor simpele oplossingen. Er bestaat geen checklist die cultuurverschillen oplost.

Çelik en Şimşek benadrukken dat elk individu uniek is en dat culturele patronen slechts richting geven. Wie op zoek is naar vaste regels of ‘do’s en don’ts’, komt bedrogen uit.

Het gaat uiteindelijk om het vermogen om signalen te herkennen, gedrag in context te plaatsen en daar flexibel op in te spelen. Dat vraagt niet alleen kennis, maar vooral bewustzijn en ervaring.

Van inzicht naar praktijk

De inzichten uit dit interview vormen ook de basis voor de cursus “Omgaan met cultuurverschillen in de letselschaderegeling”, die Çelik en Şimşek samen verzorgen.

In deze praktijkgerichte cursus staat het ontwikkelen van interculturele vaardigheden centraal, met aandacht voor hoe culturele verschillen de dynamiek tussen professional en cliënt beïnvloeden en hoe je daar effectief mee omgaat. 

In een vakgebied waarin vertrouwen, communicatie en interpretatie cruciaal zijn, wordt één ding duidelijk: cultuur begrijpen is geen extra vaardigheid meer, maar een noodzakelijke basis.

Cursus op 28 mei 2026: "Omgaan met cultuurverschillen in de letselschaderegeling"